Szkło, jako środek wyrazu, który pozwala kreować przestrzeń, światło i emocje
Współczesna architektura i projektowanie wnętrz coraz odważniej sięgają po szkło – nie tylko jako materiał konstrukcyjny, ale jako środek wyrazu, który pozwala kreować przestrzeń, światło i emocje. W swoim inspirującym eseju Magdalena Federowicz-Boule, architektka i współzałożycielka pracowni Tremend, dzieli się refleksjami na temat szkła jako narzędzia twórczego. Pokazuje, jak za pomocą szklanych powierzchni można zarządzać przestrzenią, wprowadzać subtelne granice, a jednocześnie zachować lekkość
i przejrzystość wnętrz. Zapraszamy do lektury.
Szkło, jako narzędzie architekta do kreowania przestrzeni
Szkło to jeden z najbardziej inspirujących i wszechstronnych materiałów w architekturze i projektowaniu wnętrz. Przez wieki ewoluowało od symbolu luksusu do synonimu nowoczesności
i funkcjonalności. Dziś jego zastosowanie to znacznie więcej niż tylko przeszklenia – to świadoma gra światłem, przestrzenią i iluzją. Dobrze użyte, pozwala optycznie powiększyć wnętrze, dodać mu lekkości, transparentności, a nawet emocjonalnej głębi. Jednym z najczęstszych powodów, dla których architekci sięgają po szkło, jest chęć wizualnego powiększenia przestrzeni – zwłaszcza tam, gdzie rzeczywista powierzchnia jest ograniczona. Przeszklone ścianki działowe, szklane drzwi czy lustra strategicznie rozmieszczone na ścianach sprawiają, że nawet niewielkie wnętrza zyskują na przestronności. Odbicia potęgują ilość światła, a tym samym niwelują wrażenie ciasnoty.
W hotelowych wnętrzach projektowanych przez Tremend, jak np. w Royal Tulip Warsaw Apartments, lustra zostały wkomponowane w sposób umożliwiający „rozciągnięcie” przestrzeni wspólnych i pokoi – bez konieczności fizycznej ingerencji w układ funkcjonalny, czy w Crowne Plaza w Warszawie zastosowaliśmy szklane dividery w celu podzielenia przestrzeni.
Szkło ornamentowe i dekoracyjne
– gra światła i struktury.
Szkło nie musi być tylko przezroczyste. Szkło ornamentowe i dekoracyjne często umożliwia nam grę światła i struktury. Coraz częściej sięgamy po jego ornamentowe odmiany - matowe, ryflowane, barwione, piaskowane. Umożliwiają one subtelne dzielenie przestrzeni, zapewniając przy tym prywatność i estetyczną atrakcyjność. Dodatkowo pozwalają ciekawie modelować światło, które – załamując się na ich powierzchni – tworzy w pomieszczeniu dynamiczne, zmieniające się refleksy.
W Muzeum Fundacji Louis Vuitton w Paryżu, zaprojektowanym przez Franka Gehry’ego, warstwowe, gięte szkło tworzy spektakularne, niemal eteryczne formy, które modyfikują światło dzienne w zależności od pory dnia. To przykład, jak szkło może budować architektoniczną narrację.
Funkcja i estetyka: ścianki działowe i drzwi szklane
Szkło pozwala skutecznie oddzielić strefy funkcjonalne bez utraty światła i poczucia otwartości. Przeszklone ścianki działowe, często stosowane w biurach, hotelach czy przestrzeniach co-workingowych, z powodzeniem zadomowiły się także w mieszkaniach
i domach. Ich atutem jest możliwość połączenia różnych materiałów – szkła z drewnem, aluminium, stalą – co nadaje projektowi indywidualny charakter. Duże ściany szklane często łączą wnętrze z zewnętrzem umożliwiając nam permanentny kontakt z naturą.
W przestrzeni Dworca Metropolitalnego w Lublinie zastosowaliśmy przeszklenia, które oddzielają strefy użytkowe, jednocześnie zachowując poczucie przejrzystości i komunikacji wizualnej. Odbiorca ma wrażenie ciągłości, mimo wyraźnych podziałów funkcjonalnych. Ponadto szklane ściany tworzące ‘box in box’ nie dzielą wnętrza od świata zewnętrznego tylko z nim nawiązują dialog. Zaś podwójne zastosowanie ścian szklanych w głównej hali pozwana na zatrzymanie energii pochodzącej z rekuperacji w celu dogrzania tej hali.
Innym ciekawym przykładem ze świata jest siedziba Hermès w Tokio (Renzo Piano), gdzie elewacja z szklanych bloczków działa jak filtr – daje światło, ale chroni prywatność.
Tę samą zasadę można przenieść do wnętrz.
Światło, przestrzeń i technologia
Lustra to wyjątkowy rodzaj szkła, który służy nie tylko do przeglądania się, to szkło, które potrafi zupełnie odmienić odbiór wnętrza. Umieszczone naprzeciw okien, potęgują efekt światła dziennego. W wąskich holach tworzy iluzję głębi, a w restauracjach czy lobby hotelowym – nadają elegancji i teatralności. Lustra warto stosować z umiarem i świadomością. W nadmiarze mogą wprowadzać chaos wizualny lub dezorientację. Kluczem jest ich odpowiednie umiejscowienie i oprawa.
W naszych realizacjach coraz częściej sięgamy po zaawansowane technologicznie szkło. Jego szeroka oferta obejmuje m.in. szkło przeciwsłoneczne, akustyczne, samoczyszczące, a także dynamiczne szkło elektrochromatyczne, zmieniające stopień przezierności w zależności od warunków zewnętrznych lub ustawień użytkownika.
Szkło to coś więcej niż funkcje użytkowe
Szkło to dziś nie tylko materiał konstrukcyjny – to narzędzie narracyjne. Architekt może nim kreować nastrój, organizować przestrzeń, manipulować światłem i perspektywą. Dobrze dobrane szkło – czy to lustrzane, ornamentowe, czy technologiczne – potrafi wzbogacić projekt i wywołać emocje. W dobie zrównoważonego projektowania coraz większe znaczenie ma również jego wpływ na komfort użytkownika: akustykę, doświetlenie, energooszczędność. Rola szkła wykracza daleko poza funkcje użytkowe – staje się medium, które opowiada historię przestrzeni, prowadzi użytkownika przez kolejne strefy budynku, wprowadza element zaskoczenia lub kontemplacji. Transparentność szkła pozwala na subtelne przenikanie się wnętrza z otoczeniem, zacierając granice między prywatnym a publicznym, otwartym a zamkniętym.
Tekst: Magdalena Federowicz-Boule, Pracownia Tremend